Vergelijking HF en HF*Fleckvieh:

Inleiding
Op 8 Nederlandse melkveebedrijven wordt een proef uitgevoerd om de economische gevolgen van kruising van Holstein koeien met Fleckvieh stieren te vergelijken met gebruik van zuiver Holsteins. Het onderzoek wordt uitgevoerd door Wijbrand Ouweltjes van WUR Livestock Research in Lelystad in opdracht van Xsires en Genetic Austria. Op de deelnemende bedrijven is in de periode tussen augustus 2005 en augustus 2007 een deel van de Holstein koeien geïnsemineerd met sperma van Fleckvieh stieren en een deel met sperma van Holstein stieren. Beide groepen koeien hadden vergelijkbare lactatiewaardes. De uit de paringen geboren vrouwelijke dieren worden tot medio 2012 gevolgd wat betreft productie, gezondheid, vruchtbaarheid en afvoer. Momenteel heeft het merendeel van deze dieren minimaal éénmaal gekalfd en hebben veel dieren de 1^e lijst afgesloten. Daarom wordt nu een tussenstand gepresenteerd, waarbij met name gekeken wordt naar vruchtbaarheid en productie.

Opfok tot en met 1^e afkalving
De dieren zijn onder gelijke omstandigheden opgefokt, er was geen verschil in afvoer tijdens de opfokperiode tussen beide groepen. Enkele kengetallen van de dieren die inmiddels een 1^e afkalving hebben staan in tabel 1.Â

Tabel 1 Kengetallen opfokperiode

Â	Kruisling (FLV)	Holstein (HF)
aantal gekalfd	192	148
aantal inseminaties tijdens opfok	1.7	1.6
leeftijd bij 1e inseminatie	471	476
% non return 56 dagen	73	70
leeftijd bij 1e afkalving	782	777
% zware afkalvingen	9.7	9.0
% normale afkalvingen	59.5	60.7
% lichte afkalvingen	30.8	30.3
% doodgeboorte	12.1	16.6

De veehouders hebben wat betreft het inseminatiebeleid geen onderscheid gemaakt tussen kruislingen en zuivere holsteins. Uit de cijfers in tabel 1 blijkt dat de vruchtbaarheid van de groepen tijdens de opfok niet wezenlijk verschilde, en dat de dieren op vrijwel gelijke leeftijd voor het eerst hebben afgekalfd. Het afkalfverloop was niet wezenlijk verschillend, maar bij de kruislingen kwamen minder doodgeboortes voor dan bij de holsteins.Â

Melkproductie in 1^e en 2^e lactatie
Vervolgens zijn de gemiddelde melkproducties in de eerste en tweede lactatie berekend. Hierbij zijn alle lijsten meegenomen met afkalvingen tot 1/1/2010, een aantal lijsten daarvan is nog niet afgesloten. Voor vergelijkbaarheid van de cijfers zijn de gerealiseerde of voorspelde 305-dagen producties gebruikt. De gegevens staan in tabel 2.

Tabel 2 Overzicht gegevens melkproductie 1^e en 2^e lactatie

Â	Â	Â	Â	305-dagen productie
lacnr	ras	aantal	LW	kg melk	kg vet	kg eiwit	%vet	%eiwit	kg v+e
1	FLVxHF	138	100.5	7105	320	254	4.51	3.57	574
1	HF	101	103.3	7401	322	259	4.35	3.50	581
2	FLVxHF	53	102.8	8861	401	321	4.52	3.63	722
2	HF	26	102.9	8639	393	311	4.55	3.59	703

De range in lactatiewaardes tijdens de 1^e lactatie is voor de beide groepen vergelijkbaar, desondanks gaven enkele veehouders aan dat ze de indruk hadden dat er bij de kruislingen meer variatie was dan bij de holsteins. Enkele deelnemers gaven aan dat de kruislingen soms temperamentvol kunnen zijn. In de 1^e lactatie hadden de kruislingen een iets (4%) lagere melkgift, maar dit wordt zoals blijkt uit tabel 2 deels goedgemaakt door hogere gehalten, waardoor de lactatiewaarde minder dan 3% lager uitkomt en de productie in kg vet en eiwit slechts 1.2% lager is. De cijfers van de 2^e lactaties zijn nog heel voorlopig, maar vooralsnog lijkt het er op dat de kruislingen dan zeker niet onderdoen voor de zuivere holsteins. Opvallend is dat voor deze lijsten de gehalten nauwelijks verschillen voor de beide proefgroepen.Â

Overige kengetallen 1^e lactatie
Tenslotte zijn ook een aantal andere kengetallen berekend voor de 1^e lactaties. Deze staan in tabel 3.Â

Tabel 3 Overige kengetallen 1^e lactaties

kengetal	FLV x HF	HF
% opnieuw geïnsemineerd	86	91
aantal inseminaties	1.7	2.2
interval afkalven – 1e inseminatie	71	85
interval 1e - laatste inseminatie	26	48
% non return 56 dagen	70	54
lactatielengte	270	308
gem. gewogen celgetal	103	119

De vruchtbaarheid van de kruislingen is beter in de 1^e lactatie. Als gevolg daarvan zijn de lijsten waarschijnlijk ook korter, alhoewel momenteel nog een aantal lijsten lopend zijn. Het celgetal is gemiddeld lager voor de kruislingen, maar het verschil tussen de groepen is beperkt. Wel zijn kruislingen iets vaker niet opnieuw geïnsemineerd dan zuivere holsteins, maar dat betreft slecht enkele dieren.Â

Tot slot
De eerste winst bij kruising van holstein koeien met Fleckvieh is dat de stierkalfjes gemiddeld €25,- meer opbrengen. Wel is er een iets grotere kans op moeilijke geboorten. Als pink zijn er geen verschillen in vruchtbaarheid, maar eenmaal aan de melk zijn de kruislingen beter vruchtbaar. Het verschil in 305 dagen productie tijdens de 1^e lactatie is beperkt, en wordt bovendien deels gecompenseerd door hogere gehalten. Het is nog te vroeg om uitspraken te doen over verschillen tussen kruislingen en holsteins wat betreft gezondheid en afvoer, maar de verwachting is dat de kruislingen bij uitstoot meer zullen opbrengen.Â

Deze Fleckvieh-proef loopt tot en met 2012. Dan zal ook meer duidelijkheid verschaft kunnen worden omtrent zaken als uitval en duurzaamheid.